به كار گرفته باشد و هو قبيح بيان ذلك : خداوند به حكم مفهوم آيه بقول مطلق فرموده : خبر عادل حجت است ولى منظور اصلى خدا خبر سيد مرتضى باشد آنگاه مقتضاى خبر سيد اينست كه خبر عادل اصلا حجّت نيست حتى خود اين خبر پس در نتيجهء نهائى مقصود خداوند اينست كه خبر واحد عادل حجت نيست ولى از اين نفى به آن اثبات عام و مطلق تعبير فرموده و اين خنده‌آور است تنظير : ما نحن فيه نظير اينست كه مولائى به عبدش بگويد : صدّق زيدا فى جميع ما يخبرك سپس زيد در خارج هزار خبر آورده از قبيل : موت خالد مسافرت بكر و . . . . و در خبر هزار و يكم گفته : كلّ خبرى كاذب حال مولى بگويد : منظور من همين خبر است كه برمىگردد و همهء خبرهاى زيد را تكذيب مىكند و در واقع منظور اينست كه زيد را تصديق نكن منتهى بجاى اينكه بگويد : لا تصدق زيدا فيما يخبرك گفته : صدّق زيدا فى جميع ما يخبرك و هذا قبيح فى الغاية و فضيح الى نهاية . در خاتمه : برخى از اصوليين كه خيلى عمق ندارند در جواب از اشكال ثانى گفته‌اند : خبر سيد كه اجماع منقول باشد ظنى الاعتبار است ولى ظاهر مفهومى آيه مقطوع الاعتبار است چون بناء عقلاء پشتيبان او است و هرگز امر ظنى با امر قطعى قابل معارضه نيست پس ظاهر الكتاب مقدم مىشود . ما مىگوئيم : سخن از معارضه نيست و مشكلهء ما تعارض نيست بلكه سخن از شمول و عدم شمول است كه آيا مفهوم آيه خبر سيد را شامل است يا خبر و ديديم كه شمولى در كار نيست . * * *